HEAVY ROCK

            Heavy metal euskaldunaren aitzindaritzaz hitz egitea, funtsean, Su Ta Gar taldeaz berba egitea da. 80.hamarkadaren bigarren erdialdean heavy metalak eta euskarak bat egin zuten, eta Eibarko laukote famatuenari esker, Europako hizkuntza zaharrenetariko batek metal musika erabili zuen adierazpide lehen aldiz. Nolanahi ere, 1988. urtean, eta Su Ta Garrek ireki berri zuen bidetik jarraituz, beste talde euskaldun esanguratsu bat heavy rock doinu melodikoak euskararekin uztartzen hasi zen. Pasaiako Lezo ikastolan Urtz taldea jaio zen.

            Esanak esan arren, heavy metala eta linguae navarrorum-aren arteko lehen kontaktu hori ulertzeko, berebizikoa bihurtzen da 80.hamarkadaren erdialde horretako testuinguru historikoa ezagutzea. Garai haietan, Euskal Herrian “Rock Radikal Vasco”  bezala ezagutu zena oraindik indarrean mantentzen zen, baina mundu mailako eszenan gauzak oso bestelakoak ziren. 1977an punk mugimenduak piztutako iraultza itzaliz zihoan pixkanaka-pixkanaka eta 80.hamarkadan metal doinuak belaunaldi berri baten atarian zeuden. Lehenik, N.W.O.B.H.M.-ak musikalki ekarpen izugarria suposatu zuen, eta ondoren eszena alemaniarrak (Accept, Helloween,…) errelebua hartu zuen. Atlantikoaz bestalde ere, oso urte emankorrak bizi izan zirelarik; batik bat, hard rocka eta Metallica buru, thrash metalari esker. Azken baten, urte haietan metal musikaren urrezko orrialdeak idazten ari ziren, eta sormen zurrunbilo errepikaezin horren oihartzuna Euskal Herriraino heldu zen. Euskaraz mintzatuko zen metal astuna bere lehen pausuak ematen hasia zen…

            1991. urtean Urtz taldeak “Zelatan” izeneko maketa kaleratu zuen, eta lan hark 1.800 ale inguru saltzea lortu zuen. Urtebete beranduago, Oihuka diskoetxeak Pasaiako mutilak fitxatu zituen eta 1992an Urtzen estreinako lan luzeak argia ikusi zuen. “Ekaitzaren Garrasia” albuma (ba ote izen heavyagorik?) bederatzi abestiz osatzen zen eta Donostiko “Amadeus” estudioetan grabatu zuten.

            Nork ez du gogoratzen haur baten negar-zotinekin hasi, eta garrasi batek leherrarazten zuen crescendo ospetsu hura? “Ai amatxo ez dut hazi nahi..!” lelo errebeldeak “Negua Datorrenean” aurkezpen kantua famatu bilakatu zuen.

            Ondoren, “Sugeen Dantza” abestiak nolabaiteko jarrera inkonformista horrekin jarraituko zuen; oraingo honetan politikarien azpijoko ustelak begi-puntuaren xedean kokatuz. Baxuaren mintzoa gitarren gainetik inposatzen zen, eta koruek burututako lan ordainezinari esker, abestiak behar besteko indarra eta bizitasuna lortzen zuen.

            “Bai Ala Ez” kantuak aurpegi baikorragoa aurkezten zuen. Segur aski denoi ezaguna egiten zaigun egoera deskribatzen zen bertan, eta berriz ere ahots joko eta koruen laguntza aberasgarriaz baliatuz, ausart jokatzera gonbidatzen zitzaigun.

            “Zelatan” abestia (irrintzi eta guzti) 1991ko maketari izena ematen zion pieza zen, eta berau, “Maiatzak 10” eta “Azken Eguna” (hau ere maketakoa) kantuekin batera, taldearen nortasun heavyena azaleratzen zuten piezak zirela esan genezake. Melodia dosi handien artean, konposizio hauetan heavy metal riff, gitarra armonia eta solo erakargarrienak aurkitzen baikenituen.

            Lan osoko une hunkigarriena “Gau Ilun” abestiaren eskutik etorriko zen. Tempoa mantsotu, eta amodio kontuei bide emanez, sentimenak borborka jartzeko tenorea heltzen zen. “baina preso hil ezkero etzazu negarrik egin, jaio ginen ama lurrean bait gara elkartuko…” bezalako adierazpenen aurrean komentarioak soberan zeuden.

            “Eutsi” aldiz, abesti sutsuena zen. Lehen une batean kantu instrumentala zirudienak, bigarren minutua betetzean eztanda egingo zuen Xabierren ahotsa zela medio. Abesti honek droga gogorren hatzaparrak izango zituen hizpide, eta bertan ahots tonu altuenak eta gitarra solo bizienak entzungo genituen.

            Eta “Itzalak Ez Nau Hartuko” abestiarekin diskoren azken minutuetara heltzen ginen. Sarrera bitxi baten ostean, jai girorako aproposa bihurtzen den kantua zetorren. Izan ere, oinarri erritmiko geldiezin batek bultzatuta, lagunartean abesteko aproposa bihurtzen den estribillo alai batean murgilduta aurkituko ginen.

            Pasadan urtean (2003-X), Urtz taldeak agur esan zigun 15 urte inguruko ibilbidea eta gero. Egia da ere, urte guzti horietan zehar boskotearen musikak eboluzio nabarmena jasan zuela, eta heavy metala jotzen ezagutu genuen Urtz hartatik azkenaldian, tamalez, oso gutxi gelditzen zela. Hala ere, hutsegite handia litzateke Urtz bezalako talde baten ekarpena ahaztea. Ez ziren gogorrenak izan, ez teknikoki bertutetsuenak, ez eta heavy metala jorratzen uzta oparoena eskaini zigutenak. Edonola ere, herri honen historia metaliko euskalduna ulertzeko “Ekaitzaren Garrasia” bezalako lan bat ezinbesteko katebegi bihurtzen da. Eta seguru, bat baino gehiago izango garela, (disko honek argia ikusi zuenean oraindik ume moko batzuk baino ez ginenok) “Ekaitzaren Garrasia” lehen-disko-heavy-kutun horietako bat bezala gordetzen dugunok.

Unai Santos Amarika