SU TA GAR
Heldutasun berria

Euskal musikak, 80-90. hamarkadetan izan zuen loralditik biziraun duen talde bakarrenetakoa, Su Ta Gar dugu. Euskal heavyaren aitonek, balazta sakatu ordez, nahiago dute zuzenekoetan nahiz estudioan pedalei tinko ematen jarraitu. Honela, “Jainko Hilen Uhartean” izeneko zortzigarren lana argitaratu dute. Ezberdin. Eurek sortutako zigilu propioarekin. Honelako ekimenekin, eibartarrek agerian uzten dute oraindik orain zer esan ugari eman dezaketela – nahiz eta askok begi aspertuez ikusi. Kontuak kontu, Euskal Herriko talde esanguratsu honek, emaitza berri bat aurkezten digu. Xehetasunetan barneratu ahal izateko, Aitor Gorosabel Garai abeslariarekin hitz egin dugu.

 
Pentsa kaletik zoazela. Bat batean geratu eta atzera begiratzen duzu. Su Ta Garren ibilbidea duzu begi aurrean. Laburbildu ikusten duzuna.

Nahiko gauza gutxi, zeren derrepente pasa da. Egia esan, bi gauza ikusten ditut: gauza gutxi eta nire bizitza osoa. Bestalde, ba atzera begiratu eta gaztetasuna ikusten duzu. Berriz, aurrera begiratu eta ez duzu ezer ikusten, soilik etorkizuna. Duela hamar urte, hogeita sei urte nituela, gauza bera pentsatzen nuen. Azken batean, argi dago urteek denentzat aurrera egiten dutela. Baita guretzat ere. Esaterako, ez da berdina “Jaiotze Basatia”-n duzun adina, edo egun duzuna. Finean, atzera begira ikusten dena lau edo bost lagunen bizitza oso bat da, ziztu batean igaro dena. Soilik 18 bat urte, musika munduan.

Bateriaren rol aldakorraz gain, hasierako laurek (Borxa ahaztu gabe) jarraitzen duzue. Zer moduz dago Su Ta Gar familia?

Inoiz baino batuagoa. Gaztetxoa izanda hasten zarenean, harreman estuagoa izaten duzu batzuekin, beste hainbatekin baino. Gainera, hasieran helburuak beste batzuk izaten dira. Kontzertuak ematea, punteatzen jakitea, dibertitzea. Urteekin xede horiek aldatuz doaz, eta musika bizibide bilakatzen da, gustura joz, konposatuz, ondo pasaz eta aurrera eginez. Eboluzio honekin, puzzle osatu gabea, osatzen doa batuketa bat egin arte.

20. urteurrena gertu...

Gutxi falta da. Gezurra dirudi, baina urtemuga bertan da. Hurrengo diskoari begira, pentsatzen jartzen garenerako beteak izango ditugu. Baina bai, hogei urte dagoeneko. Hala ere, buruari eragiten hasita, horrenbeste denbora badaramagu, batek baino gehiagok esango liguke, baina zenbat urte dituzue ba? (barreak). Gu, hamazazpi urterekin hasi ginen, beraz ez dira horrenbeste. Pentsa, hogei urterekin gure lehenengo diskoa kalean genuen. Gerora, ziztu bizian ibili ginen, ia urtero disko bat ateratzen. Gerora, apur bat lasaitu ginen baina, zortzigarren diskoa kalean da.

Orain bai, estudioko zortzigarren diskoa kalean da. Nolakoa izan da kume honen heziketa?

Egia esan, azkeneko hiru hilabeteak izan dira oso gogorrak. Ordura arte, nahiko lasai ibili gara. Estudiora joaten nintzen, eta atera nituen melodiak, ideiak erakusten nizkien beraiei. Gainontzekoek, berdin. Konturatzerako, hamasei kantu on eginak genituen. Gero hortik, zenbait baztertu egin ditugu eta berri batzuk sartu, diskoa borobildu asmoz. Lanik nekagarriena, azken hilabeteetan etorri da. Abestiak matizatzea, diskoetxe propioa abian jartzea, management bulegoa, diskoaren diseinua, ... Buruhausteak hamaika. Hori bai, estudioko kontuak amaitzean arnasa sakon hartzeko astia izan genuen. Hala ere, denbora gutxirako, hartu dugun bide berriak atsedenari leku gutxi eskaintzen baitio.

”Jainko Hilen Uhartean”. Zer dela eta izenburu hau, zein da bere mezua?

 

Goazen apurka. Uhartea izango litzake, mundua. Eta jainko hilak izango lirateke, Bush eta konpainia. Hau da, mundua zuzentzen dutenak. Abestiak berak dioen bezala, mezu honekin ezezagunekin, herri xehearekin gehiago identifikatzen gara. Gertuago sentitzen ditugu palestinarrak, buruzagiak baino. Bestalde, jainko izena eman nahi izan diet, eurak adierazi nahi baitute jainkoak direla. Eta azken batean, gaixotasun larrienarekin ere ezin daitezke alderatu. Dena den, izenburu honek beste hainbat gauza sujeritu ditzake, interpretazioaren ateak beti baitaude zabalik.

Bati baino gehiagori “Munstro Hilak” diskoaren izenburua etorriko zaio burura. Bitxikeri hutsa?

 

Ez dugu bilatu. “Munstro Hilak” lanaren kasuan, industrializazioan eman zen gainbeherarekin metafora bat egiten saiatu ginen. Munstroak, garapen teknologikoaren eskutik zetozen fabrikak ziren. Gizonen lana, ordezkatzen zuten makinak. Kasu honetan, munstro hauek ez daude hilak. Jainko hilei dagokienez, ustezko jainkoak dira, inoren ordezkari.

Beste behin ere, grabaketak “etxean” edo Berrizko Lorentzo Records estudioetan burutu dituzue. Aitor Ariño puzzlearen zati bilakatu al da?

 

Aspalditik. Berak egindako lana oso garrantzitsua da. Gainera, disko berrirako inoiz baino lan gehiago egin du. Aurreko grabaketetan, gehiago egon gara gainean, baina diskoetxe berria eta beste hainbat gauza direla eta aukera gutxiago izan dugu. Honela, lan gehiago laga diogu Ariñori. Gerora, azken ukituak ematerakoan taldekide guztiak egon gara. Hori bai, disko honekin izan dena da, guk grabatu egin dugu eta gainontzekoa berak egin du. Estudioari dagokionez, besteren batean graba genezake, baina Lorentzo berezia da. 

Gustura emaitzarekin?

Oso pozik gaude. Baina ez dezala pentsa jendeak, diskoa defendatu behar dugula eta horregatik ematen dugula betiko erantzuna. Oraingoan ere, zinez esan dezaket lana txukun geratu dela. Nire gusturako, noski.
 

Diskoan barneratuz, zer aurkituko dugu bertan?

Denetik. Kantu batzuk gogorragoak dira, beste batzuk lasaixeagoak. Ahotsaren aldetik, erregistro ezberdinak daude. Bestalde, Su Ta Gar taldean beti saiatu izan gara abesti bakoitzari nortasun bat ematen. Hori bai, diskoa oso metaleroa da.

Zuen nortasuna diskotik diskora zehazten joan zarete. Oraingoan zein urrats berri eman duzue?

Zuzenerako gustagarriak izatera.

Txori tximaluze batek, soinu astunagoa eta sakonagoa lortu duzuela esan digu.

(Barreak). Hasi ginenetik, metal musikaren barnean bueltaka ibili gara. Lehenengo diskoetan, heavy klasikoa jorratu genuen. Hirugarren diskoari begira, Pantera taldearen soinua hartu genuen. Ondoren, Borxarena pasa zen eta sentimenduz beteriko disko bat atera genuen. Ordutik, doinua gogortzen joan gara. Batzuetan ukitu heavyarekin, bestetan izaera punkiarekin. Azken diskoan, soinu astunagoa lortu dugu, baina aurreko lanean gertatzen zen bezala, abesti klasikoak ere badaude. Finean, sustrai heavyari modernotasun kutsua erantsi nahi diogu.

Mezuak, pentsamenduak, ... hitzak, garrantzitsuak izan dira beti. Disko berrian zeintzuk arduratu dira lan honetaz eta zein gai jorratu dituzue.

Letren aldetik, Iker Rokandiok pare bat egin ditu, Borxa Arrillagak ere beste bi eta gainontzekoak nik egin ditut. Gaiei dagokionez, politika, munduaren egoera, maitasuna eta paranoiaren bat izan dugu mintzagai.

Hamaika abestiez gain, “Itxaropen Hitza” abestiaren bideoklipa sartu duzue. Gainera, zuzendari lanak Juanma Bajo Ulloa arabarrak burutu ditu. Nondik sortu zen guztia?

Disko berriaren aitzakiaz, pentsatu genuen bideoklip bat sartzea ondo egongo litzakeela. Baina zeini komentatu? Lehenbizi, Iker Trebiñori komentatzea erabaki genuen, besteak beste “Bizitzaren Borroka” bideoa berarekin grabatu baikenuen. Gerora, pentsatzen jarri eta gorago begiratzea pentsatu genuen. Honela, Juanmaren izena atera zen, “Airbag” zaleren bat edo beste baitago taldean. Berarekin harremanetan jartzen saiatu ginen. Zenbait saiakera egin, bere kontaktua lortu eta mezu bat bidali genion e-posta bidez. Hasieran, interes askorik ez bazuen ere, pixkanaka gugana hurbiltzen hasi eta gure asmoarekin bat egin zuen. Oso tipo majoa. Aurrekontuarena, beste arazo bat izan zen. Zine mundua, beste esparru bat baita. Hala ere, adostu ginen. Bestalde, bideoa Gasteizen grabatu genuen egun gutxitan, diskoaren edizioan sartzeko.

Jauzi bat eginez, Euskal Herriko zigilu gehienekin izan duzue harremana. Alabaina, disko berriarekin batera Jo Ta Ke Ekoizpenak izeneko diskoetxe propioa sortu duzue. Zer dela eta?

Aspaldi genuen ideia bat da. Hala ere, gure ekoizpenen kontrola izateko sortu dugu zigilu berri hau. Bestalde, diskoetxeekin beti ibiltzen zara borrokan kontratu duin bat lortzeko, eta ezin duzu beti egiten duzuna oso osorik kontrolatu. Guk ez dugu inolako arazorik izan diskoetxeekin, baina gure lanen kontrola izan nahi dugu, eta horra hor Jo Ta Ke Ekoizpenak.

Emanaldietara pasatuz, 18 urte daramatzazue kontzertuak eskaintzen. Disko berriarekin, biraren bat egiteko asmorik duzue?

Bira ez, baina kontzertuak lotzen gabiltza. Azken batean, honako kontzertu hauek ditugu udara begira:

Azkenik, zeintzuk dira zuen asmoak aurrera begira? DVD-goxokirik egongo al da?

Baliteke horrelako zerbait egotea. Hala ere, ez da batere ziurra. Gainontzean, taldearen asmo nagusia disko berria defendatzea da. Baita kontzertuak eman eta jendeari ondo pasaraztea.

*Oharra: Entzun! aldizkarian argitaratutako elkarrizketa.

Iñaki Esnaola (06/07/20)

« atzera